 |
|
|
|
|
YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM |
|
Yanık nedir?
Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır.
Yanık, genellikle sıcak su veya
buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle
temas, asit/alkali gibi kimyasal
maddelerle temas, elektrik akımı etkisi yada radyasyon nedeni
ile de oluşabilir.
Kaç çeşit yanık vardır?
-
Fiziksel yanıklar:
-
Isı ile oluşan yanıklar
-
Elektrik nedeni ile
oluşan yanıklar
-
Işın ile oluşan yanıklar
-
Sürtünme ile oluşan
yanıklar
-
Donma sonucu oluşan
yanıklar
-
Kimyasal yanıklar:
-
Asit alkali madde ile
oluşan yanıklar
|
Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir?
Yanıklar nasıl derecelendirilir?
-
1. derece yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem
vardır. Yaklaşık 48 saatte iyileşir.
-
2. derece yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır.
Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi
ile kendi kendine iyileşir.
-
3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özellikle
de kaslar, sinirler ve damarlar
üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar
aşamaları vardır. Sinirler zarar
gördüğü için ağrı yoktur.
Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir?
Yanık, derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak
organ ve sistemlerde işleyiş
bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok
meydana gelir. Hasta/yaralının kendi
vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.
Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nedir?
|
|
|
|
-
Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir,
-
Hasta/yaralının üzeri battaniye yada bir örtü ile kapatılır ve
yuvarlanması sağlanır,
-
Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC),
-
Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir,
-
Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur (yanık
yüzeyi büyükse ısı kaybı çok
olacağından önerilmez),
-
Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi
eşyalar çıkarılır,
-
Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır,
-
Takılan yerler varsa kesilir,
-
Hijyen ve temizliğe dikkat edilir,
-
Su toplamış yerler patlatılmaz,
-
Yanık üzerine ilaç yada yanık merhemi gibi maddeler de
sürülmemelidir,
-
Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür,
-
Hasta/yaralı battaniye ile örtülür,
-
Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır,
-
Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının
kusması yoksa bilinçliyse ağızdan
sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz
karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir,
-
Tıbbi yardım istenir (112).
|
Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle
teması kesilmelidir,
-
Bölge bol tazyiksiz suyla, en az 15-20 dakika yumuşak bir
şekilde yıkanmalıdır,
-
Giysiler çıkarılmalıdır,
-
Hasta/yaralı örtülmelidir,
-
Tıbbi yardım istenmelidir (112).
|
Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır,
-
Hasta/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir,
akımı kesme imkanı yoksa
tahta çubuk yada ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir,
-
Hasta/yaralının ABC’si değerlendirilmelidir,
-
Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir,
-
Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir,
-
Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir,
-
Tıbbi yardım istenmelidir (112).
|
Sıcak çarpması belirtileri nelerdir?
Yüksek derece ısı ve nem sonucu vücut ısısının ayarlanamaması
sonucu ortaya bazı bozukluklar
çıkar. Sıcak çarpmasının belirtileri şunlardır:
-
Adale krampları
-
Güçsüzlük, yorgunluk
-
Baş dönmesi
-
Davranış bozukluğu, sinirlilik
-
Solgun ve sıcak deri
-
Bol terleme (daha sonra azalır)
-
Mide krampları, kusma, bulantı
-
Bilinç kaybı, hayal görme
-
Hızlı nabız
|
Sıcak çarpmasında ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Hasta serin ve havadar bir yere alınır,
-
Giysiler çıkarılır,
-
Sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir,
-
Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek
için 1 litre su -1 çay kaşığı
karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı yada soda içirilir.
|
Sıcak çarpmasında risk grupları var mıdır?
Sıcak çarpması için özel bir risk grubu bulunmamakla beraber,
diğer hastalık yada yaralanmalar için
hassas olan kişiler, sıcaktan da diğer kişilere göre daha çok
etkilenirler. Bu kişiler;
-
Kalp hastaları
-
Tansiyon hastaları
-
Diyabet hastaları
-
Kanser hastaları
-
Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar
-
Psikolojik yada psikiyatrik rahatsızlığı olanlar
-
Böbrek hastaları
-
65 yaş üzeri kişiler
-
5 yaş altı çocuklar
-
Hamileler
-
Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar
-
Yeterli miktarda su içmeyenler
|
Sıcak yaz günlerinde sıcak çarpmasından korunmak için alınması
gereken önlemler nelerdir?
-
Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından
koruyacak aksesuarlar
kullanılmalıdır,
-
Mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif
giysiler giyilmelidir,
-
Bol miktarda sıvı tüketilmelidir,
-
Vücut temiz tutulmalıdır,
-
Her öğünde yeteri miktarda gıda alınmalıdır,
-
Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanılmamalıdır,
-
Direk güneş ışığında kalınmamalıdır,
|
Donuk belirtileri nelerdir?
Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan
gitmemesi ve dokularda kanın
pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur. Donuklar şu şekilde
derecelendirilir.
-
Birinci derece: En hafif şeklidir. Erken müdahale edilirse hızla iyileşir.
Deride solukluk, soğukluk hissi olur,
Uyuşukluk ve halsizlik görülür,
Daha sonra kızarıklık ve iğnelenme hissi oluşur.
-
İkinci derece: Soğuğun sürekli olması ile belirtiler
belirginleşir.
Zarar gören bölgede gerginlik hissi olur,
Ödem, şişkinlik, ağrı ve içi su dolu kabarcıklar (bül) meydana
gelir,
Su toplanması iyileşirken siyah kabuklara dönüşür.
-
Üçüncü derece: Dokuların geriye dönülmez biçimde hasara
uğramasıdır.
Canlı ve sağlıklı deriden kesin hatları ile ayrılan siyah bir
bölge oluşur.
|
Donukta ilkyardım nasıl olmalıdır?
-
Hasta/yaralı ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir,
-
Sakinleştirilir, kesin istirahata alınır ve hareket
ettirilmez,
-
Kuru giysiler giydirilir,
-
Sıcak içecekler verilir,
-
Su toplamış bölgeler patlatılmaz, bu bölgelerin üstü örtülür,
-
Donuk bölge ovulmaz, kendi kendine ısınması sağlanır,
-
El ve ayak doğal pozisyonda tutulur,
-
Isınma işleminden sonra hala hissizlik varsa bezle bandaj
yapılır,
-
El ve ayaklar yukarı kaldırılır,
-
Tıbbi yardım istenir (112).
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
Bu sitenin tüm hakları
EMCARE
İLK YARDIM EĞİTİM HİZMETLERİ İSTANBUL'a aittir. Site yazılım ve
içeriğindeki tüm materyaller, yazı, makale, görüntü, belge,
fotoğraf, resim, ses, işaret, rapor vesair tüm fikir ürünleri Fikir
Ve Sanat Eserleri Kanun ve ilgili mevzuat tarafından korunmakta olup EMCARE
İLK YARDIM EĞİTİM HİZMETLERİ İSTANBUL'un yazılı izni olmaksızın site
içeriğindeki hiçbir malzeme kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden
yayınlanamaz, başka bir bilgisayara yüklenemez, postalanamaz,
iletilemez ya da dağıtılamaz. |
|