Bilinç Durumu:
|
 |
Normal
bir kişi kendine yöneltilen tüm
uyarılara cevap verir |
|
|
Bilinç
düzeyi yaralanmanın ağırlığını
gösterir. |
|
|
Bilinç
Yerinde => Tüm uyarılara cevap var |
|
|
Derece
1 => Sözlü ve gürültülü uyarılara
cevap var |
|
|
Derece
2 => Ağrılı uyaranlara cevap var |
|
|
Derece
3 => Tüm uyarılara karşı kapalı
(cevap yok) |
Solunum Değerlendirilir
|
|
Solunum sıklığı |
|
|
Solunum aralıkları eşit mi |
|
|
Solunum derinliği’ ne bakılır. |
|
Düzensiz solunum sinir sistemi zedelenmesini düşündürür. |
|
|
Kişinin bir dakika içinde yaptığı nefes alma verme
sayısı solunum sıklığı dır. |
|
|
Normali dakikada 12-20 dir. |
Nabız:
Kalp atımlarının atardamara yaptığı basınca nabız denir.
Normal nabız, yetişkin bir kişide,
dinlenme halinde dakikada 60-100 dür.
Nabız alınabilen yerler:
|
|
Şah Damarı:Adem elmasının her iki yanı |
|
|
Kol Damarı: Kolun iç yüzü, dirseğin üstü |
|
|
Ön-Kol Damarı:Bileğin iç yüzü,baş parmağın üst hizası |
|
|
Bacak Damarı:Ayak sırtının ortasında |
Vücut Isısı:
İlkyardımda vücut ısısı daima koltuk altından
ölçülmelidir.
|
|
Normali 36.5 C’ dir. |
|
|
Normal değerin üstünde olması yüksek ateş, altında
olması düşük ateş olarak ifade edilir. |
|
|
41-42 üstü ve 34.5 altı tehlikeyi işaret eder. |
|
|
31.0 ve altı ölümcüldür. |
Kan Basıncı:
|
|
Kalbin kasılma ve gevşeme anında damar duvarına
yaptığı basınçtır. |
|
|
Kalbin kanı pompalama gücünü gösterir. |
|
|
Normali; 100/50 ve 140/100 mm Hg dir. |
Hasta/yaralının değerlendirilmesinin amacı nedir?
|
|
Hastalık yada yaralanmanın ciddiyetini değerlendirmek |
|
|
İlkyardım önceliklerini belirlemek |
|
|
Yapılacak ilkyardım yöntemini belirlemek |
|
|
Güvenli bir müdahale sağlamak |
Hasta/yaralının ilk değerlendirilme aşamaları nelerdir?
Hasta/yaralıya sözlü uyaran yada hafifçe omzuna
dokunarak “iyi misiniz?” diye sorularak bilinç
durumu değerlendirmesi yapılır. Bilinç durumunun
değerlendirilmesi daha sonraki aşamalar için
önemlidir. Buna göre hasta/yaralının ilk değerlendirilme
aşamaları şunlardır:
A. Havayolu açıklığının değerlendirilmesi:
|
|
Özellikle bilinç kaybı olanlarda dil geri kaçarak
solunum yolunu tıkayabilir yada kusmuk,
yabancı cisimlerle solunum yolu tıkanabilir. Havanın
akciğerlere ulaşabilmesi için hava
yolunun açık olması gerekir. |
|
|
Hava yolu açıklığı sağlanırken hasta/yaralı baş,
boyun, gövde ekseni düz olacak şekilde
yatırılmalıdır. |
|
|
Bilinç kaybı belirlenmiş ise ağız içi önce göz ile
kontrol edilmeli, daha sonra ağız içinde
yabancı cisim varsa işaret parmağı yandan ağız içine
sokularak bir çengel gibi kullanılarak
diğer yandan çıkartılmak suretiyle çıkartılmaya
çalışılır, |
|
|
Daha sonra bir el hasta/yaralının alnına konarak,
diğer elin 2-3 parmağı ile çene tutularak
baş geriye doğru itilip Baş-Çene pozisyonu verilir. Bu
işlemler sırasında sert hareketlerden
kaçınılmalıdır. |
B. Solunumun değerlendirilmesi:
İlkyardımcı, başını hasta/yaralının göğsüne bakacak
şekilde yan çevirerek yüzünü hasta/yaralının
ağzına yaklaştırır, Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile solunum
yapıp yapmadığını 5 saniye süre ile
değerlendirir.
|
|
Solunum hareketini gözler. |
|
|
Solunum sesini dinler. |
|
|
Yanağında hasta/yaralının nefesini hissetmeye çalışır. |
Solunum yoksa
derhal yapay solunuma başlanır.
İlk değerlendirme sonucu hasta/yaralının bilinci kapalı
fakat solunum varsa derhal koma
pozisyonuna getirerek diğer yaralılar değerlendirilir.
C. Dolaşımın Sağlanması
Kalp masajı yapılarak hayati öneme sahip organların
oksijen alması sağlanır.
Hasta/yaralının ikinci değerlendirmesi nasıl olmalıdır?
İlk muayene ile hasta/yaralının yaşam belirtilerinin
varlığı güvence altına alındıktan sonra
ilkyardımcı ikinci muayene aşamasına geçerek baştan
aşağı muayene yapar. İkinci değerlendirme
aşamaları şunlardır :
Görüşerek bilgi edinme:
|
|
Kendini tanıtır, |
|
|
Hasta/yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap eder, |
|
|
Hoşgörülü ve nazik davranarak güven sağlar, |
|
|
Hasta/yaralının endişelerini gidererek rahatlatır, |
|
|
Olayın
mahiyeti, koşulları, kişisel
özgeçmişleri, sonuç olarak ne
yedikleri, kullanılan ilaçlar ve
alerjinin varlığı sorularak
öğrenilir. |
Baştan aşağı kontrol yapılır:
|
|
Bilinç düzeyi, anlama, algılama |
|
|
Solunum sayısı, ritmi, derinliği |
|
|
Nabız sayısı, ritmi, şiddeti |
|
|
Vücut veya cilt ısısı, nemi, rengi |
Baş: Saç, saçlı deri, baş ve yüzde yaralanma, morluk
olup olmadığı, kulak yada burundan sıvı yada
kan gelip gelmediği değerlendirilir, ağız içi kontrol
edilir.
Boyun: Ağrı, hassasiyet, şişlik, şekil bozukluğu
araştırılır. Aksi ispat edilinceye kadar boyun
zedelenmesi ihtimali göz ardı edilmemelidir.
Göğüs kafesi: Saplanmış cisim, açık yara, şekil
bozukluğu yada morarma olup olmadığı, hafif baskı
ile ağrı oluşup oluşmadığı, kanama olup olmadığı
değerlendirilmelidir. Göğüs kafesi genişlemesinin
normal olup olmadığı araştırılmalıdır. Göğüs
muayenesinde eller arkaya kaydırılarak hasta/yaralının
sırtı da kontrol edilmelidir.
Karın boşluğu: Saplanmış cisim, açık yara, şekil
bozukluğu, şişlik, morarma, ağrı yada duyarlılık
olup olmadığı ve karnın yumuşaklığı
değerlendirilmelidir. Eller bel tarafına kaydırılarak
muayene
edilmeli, ardından kalça kemiklerinde de aynı araştırma
yapılarak kırık yada yara olup olmadığı
araştırılmalıdır.
Kol ve bacaklar: Kuvvet, his kaybı varlığı, ağrı,
şişlik, şekil bozukluğu, işlev kaybı ve kırık olup
olmadığı, nabız noktalarından nabız alınıp alınmadığı
değerlendirilmelidir.İkinci değerlendirmeden
sonra mevcut duruma göre yapılacak müdahale yöntemi
seçilir.
Olay yerini değerlendirmenin amacı nedir?
|
|
Olay yerinde tekrar kaza olma riskini ortadan
kaldırmak, |
|
|
Olay yerindeki hasta/yaralı sayısını ve türlerini
belirlemek. |
Olay yerinin hızlı bir şekilde değerlendirilmesinin
ardından yapılacak müdahaleler planlanır.
Olay yerinin değerlendirilmesinde yapılacak işler
nelerdir?
Herhangi bir olay yerinin değerlendirilmesinde
aşağıdakiler mutlaka yapılmalıdır:
|
|
Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli
bir alana alınmalı, kontağı
kapatılmalı, el freni çekilmeli, araç LPG’li ise aracın
bagajında bulunan tüpün vanası
kapatılmalıdır. |
|
|
Olay yeri yeterince görünebilir biçimde
işaretlenmelidir. Kaza noktasının önüne ve arkasına
gelebilecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası bir
kaza tehlikesini önlemek için uyarı
işaretleri yerleştirilmelidir. Bunun için üçgen
reflektörler kullanılmalıdır. |
|
|
Olay yerinde hasta/yaralıya yapılacak yardımı
güçleştirebilecek veya engelleyebilecek
meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır. |
|
|
Olası patlama ve yangın riskini önlemek için olay
yerinde sigara içilmemelidir. |
|
|
Gaz varlığı söz konusu ise oluşabilecek
zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler
alınmalıdır. |
|
|
Ortam havalandırılmalıdır. |
|
|
Kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma veya çağrı
araçlarının kullanılmasına izin
verilmemelidir. |
|
|
Hasta/yaralı yerinden oynatılmamalıdır. |
|
|
Hasta/yaralı hızla yaşam bulguları yönünden (ABC)
değerlendirilmelidir. |
|
|
Hasta/yaralı kırık ve kanama yönünden
değerlendirilmelidir. |
|
|
Hasta/yaralı sıcak tutulmalıdır. |
|
|
Hasta/yaralının bilinci kapalı ise ağızdan hiçbir şey
verilmemelidir. |
|
|
Tıbbi yardım istenmelidir (112). |
|
|
Hasta/yaralının endişeleri giderilmeli, nazik ve
hoşgörülü olmalıdır. |
|
|
Hasta/yaralının paniğe kapılmasını engellemek için
yarasını görmesine izin verilmemelidir. |
|
|
Hasta/yaralı ve olay hakkındaki bilgiler
kaydedilmelidir. |
|
|
Yardım ekibi gelene kadar olay yerinde kalınmalıdır. |
